Thuốc giảm cân dạng viên uống: dữ liệu lâm sàng nói gì

Hiện có hai thuốc GLP-1 dạng viên được FDA Mỹ phê duyệt để điều trị béo phì: semaglutide uống 25 mg (Wegovy dạng viên, duyệt tháng 12/2025) và orforglipron (Foundayo, duyệt đầu tháng 4/2026). Trong thử nghiệm pha 3, người dùng liều cao giảm trung bình khoảng 11–17% cân nặng tùy cách phân tích, so với 1–3% ở nhóm giả dược. Cả hai đều là thuốc kê đơn, có tác dụng phụ tiêu hóa thường gặp và chưa được ghi nhận lưu hành chính thức tại Việt Nam trong các nguồn chúng tôi kiểm tra.

Viên uống mỗi ngày nghe hấp dẫn hơn mũi tiêm mỗi tuần, nhưng con số giảm cân trên báo chí thường được trích không kèm bối cảnh. Bài viết này đặt hai thử nghiệm cạnh nhau, giải thích vì sao cùng một nghiên cứu lại có hai con số khác nhau và những điều cần cân nhắc trước khi kỳ vọng.

Hai thuốc, hai cơ chế bào chế

Semaglutide dạng viên

Cùng hoạt chất với thuốc tiêm hằng tuần nhưng được bào chế để hấp thu qua dạ dày. Healio cho biết viên phải uống lúc đói và chờ 30 phút trước khi ăn, vì thức ăn ảnh hưởng tới hấp thu. Ngoài chỉ định giảm cân, FDA còn duyệt chỉ định giảm nguy cơ biến cố tim mạch lớn dựa trên thử nghiệm SELECT.

Orforglipron

Là phân tử nhỏ, không phải peptide, nên ổn định hơn khi qua đường tiêu hóa. ConsultantLive mô tả đây là viên GLP-1 uống mỗi ngày đầu tiên không cần kiêng ăn uống, có thể dùng vào bất kỳ thời điểm nào. Chỉ định dành cho người lớn béo phì, hoặc thừa cân kèm bệnh liên quan cân nặng, đi cùng chế độ giảm năng lượng và tăng vận động.

So sánh hai thử nghiệm then chốt

Nguồn bảng: Healio (12/2025) và ConsultantLive (4/2026). Hai thử nghiệm khác nhau về quy mô, thời gian và tiêu chí chọn người tham gia, nên không thể so sánh trực tiếp để kết luận thuốc nào "mạnh hơn". Muốn biết điều đó cần thử nghiệm đối đầu.

Vì sao một nghiên cứu có hai con số

Con số "ở người tuân thủ" chỉ tính những ai dùng thuốc đúng theo phác đồ suốt nghiên cứu, phản ánh tác dụng tối đa của thuốc. Con số "tính cả người bỏ cuộc" (phân tích theo chính sách điều trị) gần với đời thực hơn, vì ngoài đời nhiều người ngưng thuốc do tác dụng phụ, chi phí hay quên uống. Khi đọc quảng cáo hoặc bài báo, hãy xem con số đang được trích theo cách nào. Kỹ năng đọc báo cáo lâm sàng này được phân tích thêm trong bài báo cáo lâm sàng về hiệu quả điều trị.

Với semaglutide uống, OASIS 4 còn ghi nhận khoảng một phần ba người dùng thuốc giảm được ít nhất 20% cân nặng, và khả năng đạt mốc này cao gấp 12,2 lần nhóm giả dược.

Tác dụng phụ và giới hạn

Hồ sơ an toàn của semaglutide uống tương tự dạng tiêm 2,4 mg, chủ yếu là buồn nôn, nôn và táo bón. Với orforglipron, các tác dụng phụ thường gặp gồm buồn nôn, táo bón, tiêu chảy, nôn, khó tiêu, đau bụng và đau đầu. Tác dụng phụ tiêu hóa thường xuất hiện khi tăng liều, đó là lý do thuốc được chỉnh liều từ thấp đến cao theo hướng dẫn của bác sĩ.

Theo bản tin của Medical Dialogues ngày 2/4/2026, orforglipron bắt đầu từ liều rất thấp và chỉ tăng bậc sau ít nhất 30 ngày ở mỗi mức, tùy đáp ứng và khả năng dung nạp. Danh sách tác dụng phụ được liệt kê còn có chướng bụng, mệt mỏi, ợ hơi, trào ngược và rụng tóc. Dữ liệu dài hạn ngoài thời gian thử nghiệm vẫn đang được theo dõi.

Ai có thể là ứng viên, ai thì chưa

Theo chỉ định được phê duyệt, cả hai thuốc dành cho người lớn béo phì hoặc thừa cân kèm ít nhất một bệnh liên quan đến cân nặng như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, ngưng thở khi ngủ hay bệnh tim mạch. Thuốc được dùng song song với chế độ ăn giảm năng lượng và tăng vận động, không phải để thay thế hai yếu tố này.

Người chỉ muốn giảm vài cân trước dịp cưới hay Tết, người đang mang thai hoặc cho con bú, người có tiền sử rối loạn ăn uống không thuộc nhóm được nghiên cứu trong các thử nghiệm kể trên. Người dùng nhiều thuốc khác cũng cần được rà soát tương tác, nhất là với semaglutide uống vốn nhạy với thời điểm uống và thức ăn.

Một điểm hay bị bỏ qua là giảm cân nhanh có thể kéo theo mất khối cơ. Bác sĩ thường khuyên duy trì đủ đạm trong khẩu phần và tập sức bền, sức mạnh đều đặn trong thời gian dùng thuốc để giữ cơ và cải thiện chuyển hóa.

Đặt trong khuyến cáo của WHO

Hướng dẫn ngày 1/12/2025 của Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo có điều kiện việc dùng thuốc GLP-1 cho người trưởng thành béo phì, trừ phụ nữ mang thai, và luôn kèm can thiệp hành vi về ăn uống, vận động. Hướng dẫn này được xây dựng trên ba hoạt chất dạng tiêm là liraglutide, semaglutide và tirzepatide; dạng viên uống ra đời sau, nên các khuyến cáo cụ thể cho viên uống vẫn cần chờ cập nhật.

Điều người đọc ở Việt Nam nên biết

• Hai thuốc trên được phê duyệt tại Mỹ; sản phẩm muốn bán hợp pháp tại Việt Nam phải có số đăng ký lưu hành.
• Viên "giảm cân thần tốc" bán trên mạng, tự xưng là thuốc GLP-1 uống, nhiều khả năng là hàng không rõ nguồn gốc; kiểm tra theo hướng dẫn trong bài nhận biết dược phẩm chính hãng.
• Dạng viên không có nghĩa là "nhẹ hơn": cùng nhóm cơ chế, cùng các lưu ý về đối tượng không phù hợp và theo dõi.
• Người có đái tháo đường đang dùng thuốc hạ đường huyết cần bác sĩ điều chỉnh phác đồ nếu thêm thuốc nhóm GLP-1.

Viên uống mở ra lựa chọn cho người ngại tiêm, nhưng quyết định điều trị béo phì vẫn bắt đầu từ việc khám để xác định nguyên nhân, bệnh đi kèm và mục tiêu thực tế.